Çölün herhangi bir yerinde suyun toprak yüzüne çok yakın olmasıyla bazen bir kaynak, bazen bir kuyu, bazen büyükçe bir havuz görünüşünde bir su birikintisi olabilir. Bu su sayesinde bir bitki örtüsü oluşur ve etraf yeşerir. Bu vahalarda çölün ağacı hurma ağaçları yetişir. Hurma ağaçlarının diğer ağaçlarda olmayan bir özelliği gövdesinin etrafının serin olmasıdır. Nedenini bilmiyorum ama bu bir gerçek. Palmiyelerde ve fönikslerde (Yalancı hurma) de aynı şey söz konusu.

Alaçatı Pazarının yanında, föniks ağaçlarından bir orman var ve içinde bir çay bahçesi. Yazın öyle serin oluyor ki: Üşüyorsunuz, hele pazarda terledikten sonra.

Çöldeki vahalar da, ezici sıcak ve köreltici güneş altında yol alan çöl gezginleri için sadece bir umuttur. Zaman, zaman da uzaktan hurma ve palmiye ağaçlarını, bu ağaçların çevrelediği suyun durgun, ışıltılı yüzünü gördüğünü zanneden çöl gezginleri, oraya vardıkları zaman “görsel bir yanıltı” ile sadece bir hayal görmüş olduklarını anlarlar. Gene bunun gibi, bazı vahalar da bir kuyunun çevresindeki birkaç yaşlı hurma ağacıyla ancak bir az konaklayacak bir yer olmaktan öteye geçmez. Fakat çevreleri hurma, zeytin ve palmiye ağaçlarıyla örtülü, kasabalaşmış yerleşme bölgeleri niteliğinde büyük vahalar da vardır.

Resim: Chebika Vahası - Tunus